ترون (Tron)
ترون یک پروتکل غیرمتمرکز، مبتنی بر بلاکچین و متنباز است که از انواع شبکههای بلاکچینی و سیستمهای قرارداد هوشمند مانند بیتکوین (Bitcoin)، اتریوم (Ethereum)، ایاواس (EOS)، کیوتوم (Qtum) و دیگر قراردادهای هوشمند عمومی پشتیبانی میکند. الگوریتم اجماع آن بر اساس اثبات سهام نیابتی (DPoS) است و رمزارز بومی آن ترونیکس (Tronix یا TRX) نام دارد.
ترون در مارس ۲۰۱۴ توسط جاستین سان (Justin Sun) پایهگذاری شد و از سال ۲۰۱۷ تحت نظارت بنیاد غیرانتفاعی ترون در سنگاپور قرار دارد. TRX توکن اصلی شبکه ترون است که توسط سازمان غیرمتمرکز ترون دائو (TRON DAO) منتشر میشود. این سازمان توسط جامعه هدایت میشود و هدفش گسترش غیرمتمرکزسازی فناوری بلاکچین و برنامههای غیرمتمرکز (دپ) در اینترنت است. TRX واحد اصلی حساب در بلاکچین ترون به شمار میرود.
TRX همچنین ارز واسط طبیعی برای تمام توکنهای مبتنی بر استاندارد TRC است و تمام اجزای اکوسیستم ترون را به یکدیگر متصل میکند. این ارز، زیرساخت معاملات و اپلیکیشنهای شبکه را فراهم میسازد. TRX در ابتدا یک توکن مبتنی بر استاندارد ERC-20 اتریوم بود اما در سال ۲۰۱۸ به بلاکچین اختصاصی خود منتقل شد. انتقال توکنهای TRC20 هزینهای معادل ۵ ترون به ازای هر ۱ تتر (USDT) دارد.
مرور کلی
تاریخچه
۲۰۱۷
بنیاد ترون در ژوئیه ۲۰۱۷ در سنگاپور تأسیس شد. ترون در سپتامبر همان سال توسط جاستین سان بنیانگذاری شد. این بنیاد توانست از طریق عرضه اولیه سکه (ICO) مبلغ ۷۰ میلیون دلار جذب کند، پیش از آنکه چین صدور توکنهای دیجیتال را ممنوع اعلام کند.
۲۰۱۸
در مارس ۲۰۱۸ نسخه آزمایشی شبکه بلاکچین (تستنت)، مرورگر بلاکچین و کیف پول تحت وب راهاندازی شدند. شبکه اصلی ترون (میننت) در مه ۲۰۱۸ با نام «ادیسه ۲.۰» منتشر شد که نقطه عطفی فنی به شمار میرفت. در ژوئن ۲۰۱۸ ترون از یک توکن ERC-20 در بستر اتریوم به شبکه مستقل همتابههمتای خود منتقل شد. در ژوئیه همان سال، بنیاد ترون اعلام کرد که خرید سرویس اشتراکگذاری فایل بیتتورنت (BitTorrent) را به پایان رسانده است. با این اقدام، ترون با ایجاد بلاک اولیه یا جنسیس، اعلام استقلال کرد. در پی این خرید، بنیانگذار بیتتورنت، برم کوهن (Bram Cohen)، در اوت ۲۰۱۸ اعلام کرد شرکت را ترک کرده تا پروژه چیا (Chia) را راهاندازی کند؛ رمزارزی جایگزین بیتکوین با مصرف انرژی کمتر.
۲۰۱۹
تا ژانویه ۲۰۱۹، ارزش بازار ترون حدود ۱.۶ میلیارد دلار برآورد شد. با وجود این عملکرد بازار، برخی تحلیلگران ترون را نمونهای از پیچیدگی و بینظمی رایج در دنیای رمزارزها میدانستند. پس از خرید بیتتورنت توسط بنیاد ترون در فوریه ۲۰۱۹، این شرکت فروش توکن اختصاصی خود را بر بستر شبکه ترون آغاز کرد.
۲۰۲۰
نسخه ۴.۰ ترون در ژوئیه ۲۰۲۰ منتشر شد. از جمله ارتقاهای اصلی آن، پیادهسازی zk-SNARKs بود. همچنین زمان تأیید بلاکها کاهش یافت و امکان تأیید میانزنجیرهای (Cross-chain) فراهم شد. این نسخه با هدف ارائه راهکارهای سفارشیسازیشده در سطح سازمانی منتشر شد، که گامی مهم برای جذب کسبوکارها به پلتفرم بلاکچین ترون بود.
۲۰۲۲
در آوریل ۲۰۲۲ رمزارز جدیدی به نام USDD بر بستر بلاکچین ترون ایجاد شد. همچنین، از تاریخ ۷ اکتبر ۲۰۲۲، توکن TRX بهطور رسمی بهعنوان ارز دیجیتال قانونی و وسیله پرداخت در کشور دومینیکا (Dominica) شناخته شد.
معماری
معماری فنی
ترون از معماری سهلایه تشکیل شده که شامل لایه ذخیرهسازی، لایه هسته و لایه کاربردی است. هر یک از این لایهها برای عملکردهای خاصی بهینهسازی شدهاند. پروتکل ترون با استفاده از سیستم پروتکل بافر گوگل طراحی شده؛ روشی برای سریالسازی دادههای ساختاریافته که امکان ارتباط سریع و مؤثر بین سیستمها و پلتفرمها را فراهم میکند. این بلاکچین بهگونهای ساخته شده تا ارتباطات را ساده و یکپارچهسازی با زبانهای برنامهنویسی پیشرفته را آسان کند.
لایه ذخیرهسازی ترون برای پاسخگویی به نیازهای پیچیدهتر ذخیره دادهها در معماری در حال تحول این بلاکچین طراحی شده است. لایه هسته وظایف بنیادی متعددی از جمله اجرای سازوکار اجماع مبتکرانه ترون را بر عهده دارد. این سیستم از معماری اجماع اثبات سهم نیابتی (DPoS) الهام گرفته است.
لایه کاربردی برای کمک به توسعهدهندگان در تعامل مؤثر با اکوسیستم ترون طراحی شده و ظرفیت بالایی برای پشتیبانی از اپلیکیشنهای جدید دارد که بر بستر این پلتفرم ساخته میشوند.
پروتکل ترون که عمدتاً توسط بنیاد ترون نگهداری میشود، منابع پردازشی را از طریق مکانیزمهایی مثل پهنای باند و انرژی بهصورت مساوی بین دارندگان TRX توزیع میکند. ترون همچنین ماشین مجازی غیرمتمرکزی ارائه میدهد که میتواند برنامهها را از طریق شبکهای جهانی از گرههای عمومی اجرا کند. این شبکه کارمزد تراکنش صفر دارد و حدود ۲۰۰۰ تراکنش در ثانیه انجام میدهد.
با این حال برای جلوگیری از حملات مخرب مانند DDoS، کارمزدهای بسیار کمی برای تراکنشها در نظر گرفته شده است. از این نظر، ترون شباهت زیادی به ایاواس (EOS.IO) دارد؛ هر دو دارای کارمزد بسیار پایین، سرعت بالا و قابلیت اطمینان زیاد هستند و بهعنوان نسل جدید سیستمهای بلاکچینی شناخته میشوند.
ماشین مجازی ترون (TVM)
ماشین مجازی ترون یک ماشین تورینگ کامل و سبک است که برای اکوسیستم ترون طراحی شده تا میلیونها توسعهدهنده در سراسر جهان بتوانند به شکلی مؤثر، راحت، پایدار، امن و مقیاسپذیر از یک سیستم بلاکچینی اختصاصی بهرهمند شوند. این ساختار سیستماتیک به جلوگیری از حملات، کاهش هزینههای منابع پلتفرم و کاهش هزینههای توسعه اپلیکیشن کمک میکند.
موارد استفاده
توکن ترونیکس (TRX)
بنیاد ترون توکن اصلی شبکه با نام ترونیکس را بر پایه پروتکل ترون منتشر کرد. TRX واحد پایه حساب در این شبکه است و ارزش توکنهای دیگر مانند بیتتورنت (BTT)، جاست (JST)، یواسدی کوین (USDC)، تتر (USDT) و انافتیها از آن مشتق میشود. همه توکنهای مبتنی بر استاندارد TRC از TRX بهعنوان واسطه مبادله استفاده میکنند.
در اکوسیستم ترون، ۲۷ نماینده ممتاز (SR) وظیفه ثبت تاریخچه تراکنشها و تأیید آنها را بر عهده دارند. طبق مکانیزم اثبات سهم نیابتی (DPoS) که اصلیترین ویژگی امنیتی ترون است، نمایندگان ممتاز هر شش ساعت تغییر میکنند و در ازای خدمات خود، کوین TRX دریافت میکنند. هر سه ثانیه یک بلاک جدید به بلاکچین ترون افزوده میشود و فرد یا نهادی که آن را ایجاد کند، ۳۲ TRX پاداش میگیرد.
TRX از طریق عرضه اولیه (ICO) معرفی شد و حداکثر عرضه آن ۱۰۰٬۸۵۰٬۷۴۳٬۸۱۲ توکن تعیین شده است. تا سال ۲۰۲۲ حدود ۷۱٪ از این مقدار در گردش قرار داشته و TRX در رتبه ۲۲ فهرست رمزارزها از نظر ارزش بازار جای گرفته است.
TRX بهعنوان روش پرداخت توسط شرکتهایی مانند اسپندکارت (SpendCard)، بیتنووو (Bitnovo)، تراوالا (Travala) و دیگران پذیرفته شده است. همچنین، این توکن توسط بسیاری از کیف پولهای نرمافزاری و سختافزاری پشتیبانی میشود.
قراردادهای هوشمند
فناوری بلاکچین ترون امکان پیادهسازی قراردادهای هوشمند را برای انواع مختلفی از اپلیکیشنهای غیرمتمرکز فراهم میکند؛ از جمله بازیهای آنلاین، ساختارهای بازاریابی چند سطحی (MLM) و برنامههای غیرمتمرکز. اگر قرارداد هوشمند با زبان سالیدیتی (Solidity) نوشته شده باشد، میتوان آن را مستقیماً روی شبکه ترون اجرا کرد. ابزارهای جدیدی مانند IDE و ترون استودیو (TRON Studio) رابط کاربری گرافیکی (GUI) و دستورهای کامپایل آسانی را فراهم کردهاند که فرآیند توسعه را ساده و بدون دردسر میکنند.
صرافیهای ترون
قراردادهای هوشمند در ترون باعث شفافیت، خودکارسازی وظایف و امنیت بیشتر میشوند. پولونیکس (Poloniex)، نخستین صرافی غیرمتمرکز مبتنی بر ترون، به کاربران امکان میدهد توکنهای ترون را بدون پرداخت کارمزد با TRX مبادله کنند. تمام تراکنشها توسط قراردادهای هوشمند و از طریق کیف پول کاربران انجام میشود. سابقه هر تراکنش نیز بهصورت ایمن و قابل اعتماد روی بلاکچین ذخیره میشود.
بازی آنلاین چندنفره ترون (MMORPG)
ترون لجند (Tron Legend) یک بازی آنلاین چندنفره بود که نشان داد ترون میتواند پایه مناسبی برای این نوع بازیها باشد. مکانیزم بازی بر حل دستهجمعی وظایف و تعامل نوآورانه کاربران استوار بود. طراحی منحصربهفرد و رویدادهایی که از طریق قراردادهای هوشمند فعال میشدند، تجربهای غنی از اکوسیستم ترون را فراهم میکردند. همچنین سود حاصل از بازی میان کیف پول بازیکنان توزیع میشد.
بازارهای انافتی ترون
بازارهای انافتی مبتنی بر ترون میتوانند فرصتی کاربردی برای هنرمندان، موسیقیدانها و دیگر خالقان آثار باشند تا آثار خود را توکنیزه کرده و به فروش برسانند. قابلیت تعاملپذیری در ترون این امکان را فراهم میکند که انافتیها بدون وابستگی به یک بازار خاص خرید و فروش شوند، و از مزایایی مانند پشتیبانی از چندین ارز، بستهبندی توکنها و سایر امکانات مرتبط بهرهمند گردند.
بخاطر ویژگی نقدشوندگی بالا در ترون، سازندگان میتوانند توکنهای خود را بهعنوان وثیقه برای دریافت پول نقد یا سرمایه نقدی استفاده کنند. افزون بر این، ترون قادر است استانداردهایی برای معاملههای واحد در بازار تعیین کند که شامل قوانین یکسان برای انتقال وجه، مالکیت و کنترل دسترسی باشد. این سیستم بهصورت خودکار ویژگیهای اختصاصی هر انافتی را اعمال کرده و میزان قابل تبدیل آثار به توکن را محدود میکند.
انتقادات
کپیبرداری از اوراقسفید
در ژانویه ۲۰۱۸، خوان بنت (Juan Benet)، مدیرعامل پروتکل لبز (Protocol Labs)، با انتشار توییتی اعلام کرد که بخشهایی از اوراقسفید ترون بدون ذکر منبع از اوراقسفیدهای IPFSbot و MineFilecoin کپی شدهاند. همچنین، پژوهشگران شرکت Digital Asset Research (DAR) مواردی از کپی کد از پروژههای دیگر را در کد پایه ترون شناسایی کردند. ترون همچنین به نقض مجوز نرمافزاری GNU LGPL v3.0 نیز متهم شد، چرا که اشارهای به استفاده از کلاینت EthereumJ — نسخه جاوای اتریوم — نکرده بود. با این حال، بنیاد ترون که طراحی این سیستم را بر عهده دارد، این اتهامات را رد کرده است.
یک باگ بحرانی
در ماه مه ۲۰۱۹، شرکت خدمات تست امنیت سایبری هکروان (HackerOne) فاش کرد که تنها با استفاده از یک رایانه، امکان از کار انداختن کامل بلاکچین ترون وجود داشته است. این گزارش نشان داد که با ارسال حجم بالایی از درخواستها از سوی یک رایانه، میتوان توان پردازشی CPU بلاکچین را به شدت کاهش داد، بر حافظه فشار بیش از حد وارد کرد و حمله DDoS انجام داد.
از دست رفتن پشتوانه (Depegging)
در ۱۳ ژوئن ۲۰۲۲، استیبلکوین الگوریتمی ترون با نام USDD، پشتوانه خود با دلار آمریکا را از دست داد و قیمت آن تا ۹۱ سنت سقوط کرد. این اتفاق همزمان با افت شدید بازار رمزارزها رخ داد، چرا که نگرانی سرمایهگذاران از تورم بالا، شرایط سختتر مالی و احتمال رکود اقتصادی افزایش یافته بود.
مسائل حقوقی(Writ of Mandamus)
ریچارد هال (Richard Hall) و لوکاش یوراشک (Lukasz Juraszek)، دو کارمندی که در سال ۲۰۱۹ از بنیاد ترون اخراج شده بودند، در تاریخ ۱۷ ژوئن ۲۰۲۰، دادخواستی به دادگاه تجدیدنظر ناحیه اول در کالیفرنیا، سانفرانسیسکو ارائه دادند. هدف آنها لغو رأی داوری در دعوایی بود که ادعای اخراج غیرقانونی و رفتار نامناسب کاری در شرکت بیتتورنت (BitTorrent) را مطرح میکرد—سرویسی که در سال ۲۰۱۸ توسط بنیاد ترون خریداری شده بود. در مارس ۲۰۲۰، دادگاه عالی سانفرانسیسکو با درخواست بنیاد ترون و بیتتورنت برای حل دعوا از طریق داوری (بهجای رسیدگی در دادگاه) موافقت کرده بود.
