سال ۱۴۰۳ برای اکوسیستم استارتاپی و اقتصاد دیجیتال ایران سالی پر از چالشها و تحولات بود. از تداوم تحریمها و محدودیتهای بینالمللی تا مشکلات تامین مالی و مهاجرت فزاینده نیروهای متخصص، بازیگران این حوزه با مسائل متعددی دست و پنجه نرم کردند. در این میان، برخی شرکتهای باسابقه به رشد و تنوعبخشی خدمات خود ادامه دادند، در حالی که تغییراتی در فضای سرمایهگذاری نیز رخ داد. دیجیاتو در آستانه ورود به سال جدید، نظر چند تن از مدیران ارشد و کلیدی اقتصاد دیجیتال ایران را درباره اتفاقات سال گذشته و پیشبینیهایشان برای سال آینده جویا شده است.
در این ادامه، دیدگاههای «کیوان جامهبزرگ»، معاون توسعه راهبردی و امور شرکتهای فناپ، را میخوانید که به چالشهای پیشروی استارتاپها و سناریوهای احتمالی سال آینده میپردازد.
- به نظر شما مهمترین چالشهای کسبوکارهای فناوری اطلاعات و ارتباطات و اکوسیستم استارتاپی کشور در سال ۱۴۰۳ چه بوده است؟
تداوم فیلترینگ، تداوم تحریمها و عدم امکان تعامل و توسعه بینالمللی، ضعف بازار بدهی و سرمایه در تامین مالی کسبوکارها و مهاجرت فزاینده پنج چالش اصلی اقتصاد دیجیتال در سال گذشته بوده است.
- در سال ۱۴۰۳ دیدیم که بازیگران باسابقهتر اکوسیستم به رشد و تنوعبخشی خدمات خود ادامه دادند و تغییراتی در فضای سرمایهگذاری نیز رخ داد (برای مثال، خروج برخی سرمایهگذاران خارجی و داخلی از کسبوکارها و ورود برخی بازیگران سنتی به این فضا). به نظر شما، این تحولات چه اثری بر اکوسیستم گذاشته است؟
باید دید این نزدیکی اقتصاد متداول و اقتصاد دیجیتال در نهایت کدام طرف را بیشتر متاثر میکند. اگر باعث دیجیتالایز شدن کسب و کارهای متداول شود (چه داخل سازمان و چه در محصولات و خدمات) حتما باعثرشد و تقویت زیستبوم دیجیتال میشود ولی اگر استارتاپهای خریداری شده مغلوب روشهای مدیریتی و بنگاهداری مالکان جدید شوند قاعدتاً، روند رشد این بخش کوچک و نوپای اقتصاد معکوس خواهد شد.
- با نگاه به آینده نزدیک، پیشبینی شما از مسیر اکوسیستم استارتاپی ایران در سال پیش رو چیست؟ با توجه به روندهای فعلی و احتمالات پیشرو – از وضعیت اقتصادی (نظیر ادامه تورم و نوسان ارز یا بهبود نسبی آن) و شرایط بینالمللی گرفته تا توسعه هوش مصنوعی – چه سناریوهایی را برای استارتاپهای ایرانی در سال آینده متصور هستید؟ کدام حوزههای کسبوکار یا فناوری پتانسیل رشد بیشتری خواهند داشت و فکر میکنید چه چالشهای جدیدی ممکن است ظهور کنند؟
آنجایی که کسبوکارهای رویکرد حل مساله معطوف به چالشهای اساسی کشور دارند، پایین بودن بهرهوری، کاهش روزافزون قدرت خرید مردم، مولدسازی داراییهای راکد، حفظ قدرت خرید شهروندان و… کسبوکارهای فرصت رشد خوبی خواهند داشت. ولی کسبوکارهایی که مشکل نقدینگی دارند، به هزینههای ارزی در مقابل درآمدهای ریالی وابسته هستند یا وابستگی زیادی به بخش رگولاتوری حاکمیت دارند چالشهای زیادی خواهند داشت.
- به نظر شما مهمترین تهدیدات برای اکوسیستم در سال آینده چه خواهد بود؟
گسترش تحریمها، کاهش قدرت خرید مردم و کسبوکارها، افزایش شدید هزینههای تامین مالی و نرخ ورشکستگی بنگاهها مهمترین تهدیدات هستند.
- اگر بخواهید بر اساس درسهای سال گذشته یک توصیه کاربردی به کارآفرینان استارتاپی برای سال آینده ارائه دهید، آن توصیه چیست؟
اتخاد رویکردهای مبتنی بر افزایش تابآوری نظیر ادغام و خرید باهدف افزایش رقابتپذیری و سهم بازار، مدیریت شدید نقدینگی و حفظ همکاران کلیدی دارای قابلیتهای بالا و دوسویه نوآوری و تابآوری.
