افت ۲۵ درصدی ارزشگذاری نزدک؛ رشد سودآوری فناوری مانع اصلاح بیشتر میشود؟
به گزارش شبکه اطلاعرسانی طلا و ارز شاخص نزدک کامپوزیت (NASDAQ Composite) در پایان معاملات روز جمعه ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶، تحت تأثیر افزایش فشار فروش در سهام فناوری، با افت قابلتوجهی همراه شد و بخشی از دستاوردهای معاملاتی روزهای گذشته را از دست داد. این شاخص در پایان معاملات با کاهش ۲۲۹.۸۲ واحدی معادل ۰.۹۱ درصد، در سطح ۲۵,۱۳۶.۲۷ واحد بسته شد. دامنه نوسان شاخص در جریان معاملات روز جمعه بین کف ۲۴,۸۷۲.۴۱ واحد و سقف ۲۵,۴۲۳.۰۹ واحد قرار داشت؛ محدودهای که نشان میدهد بازار در طول جلسه معاملاتی با نوسانات قابلتوجهی مواجه بوده و خریداران نتوانستهاند بر فشار عرضه غلبه کنند.
با وجود افت روزانه، عملکرد هفتگی نزدک همچنان مثبت باقی ماند و شاخص در مقایسه با هفته قبل رشد ۲.۳ درصدی را ثبت کرد. این موضوع در کنار بازدهی مثبت از ابتدای سال، نشان میدهد اصلاح اخیر هنوز به معنای از بین رفتن کامل روند صعودی بلندمدت بازار سهام فناوری نیست. با این حال، فاصله گرفتن شاخص از سقف ۵۲ هفتهای ۲۷,۷۲۲.۷۵ واحدی و قرار گرفتن آن در محدودههای پایینتر دامنه سالانه، از تغییر شرایط معاملاتی و افزایش حساسیت سرمایهگذاران نسبت به ارزشگذاری شرکتهای بزرگ حکایت دارد.
نکته مهم در بررسی عملکرد سالانه آن است که منابع بازار برای بازدهی شاخص از ابتدای سال ارقام یکسانی ارائه نمیکنند. اطلاعات اولیه، این بازدهی را حدود ۹.۶ درصد عنوان میکند، اما داده تاریخی FT و گزارشهای معاملاتی روز جمعه، افزایش حدود ۸.۱۵ تا ۸.۲ درصدی را نشان میدهند. بنابراین، ارزیابی عملکرد سالانه باید با توجه به این اختلاف آماری انجام شود.
کاهش ارزشگذاری شرکتهای فناوری؛ تعدیل انتظارات بدون فروپاشی بنیادهای رشد
نزدک کامپوزیت یکی از مهمترین شاخصهای سنجش عملکرد بازار سهام شرکتهای فعال در بورس نزدک است و به دلیل وزن بالای شرکتهای فناوری، ارتباط مستقیمی با تحولات اقتصاد دیجیتال، نیمهرساناها، نرمافزار، ارتباطات و زیستفناوری دارد. برخلاف شاخصهایی که ترکیب متنوعتری از صنایع سنتی و چرخهای را منعکس میکنند، ساختار نزدک باعث شده است انتظارات مربوط به هوش مصنوعی، زیرساختهای پردازشی، رایانش ابری و رشد شرکتهای نوآورانه نقش پررنگی در جهتگیری آن داشته باشند. به همین دلیل، بررسی وضعیت این شاخص تنها به تغییرات قیمت سهام محدود نمیشود و باید تحولات سودآوری، هزینه سرمایه و انتظارات مربوط به رشد آینده شرکتها را نیز در نظر گرفت.
در سمت بنیادی، همچنان نشانههایی از پایداری عملکرد شرکتهای بزرگ فناوری دیده میشود. دادههای مربوط به آخرین گزارشهای مالی شرکتهای بزرگ حاضر در مجموعه نزدک ۱۰۰، از رشد حدود ۱۳.۷ درصدی فروش و افزایش ۱۷.۴ درصدی سود هر سهم نسبت به دوره مشابه سال قبل حکایت دارد. این ارقام اهمیت زیادی دارند؛ زیرا نشان میدهند تعدیل قیمت سهام لزوماً با تضعیف همزمان عملکرد عملیاتی شرکتها همراه نبوده است. در واقع، بخشی از اصلاح بازار در ماههای اخیر را میتوان به بازنگری سرمایهگذاران در میزان ارزشی نسبت داد که حاضرند برای سودهای مورد انتظار سالهای آینده پرداخت کنند.
البته باید میان نزدک کامپوزیت و نزدک ۱۰۰ تمایز قائل شد. نزدک کامپوزیت مجموعه گستردهتری از شرکتهای پذیرفتهشده در بورس نزدک را در بر میگیرد، درحالیکه نزدک ۱۰۰ از بزرگترین شرکتهای غیرمالی این بازار تشکیل شده است. بنابراین، نسبت قیمت به سود آیندهنگر ۱۹.۰ برابری که در دادههای اولیه به آن اشاره شده، مستقیماً معیار ارزشگذاری نزدک کامپوزیت نیست و باید آن را بهعنوان شاخصی برای ارزیابی فضای ارزشگذاری شرکتهای بزرگ و اثرگذار بر بازار فناوری در نظر گرفت.
افت نسبت قیمت به سود؛ نشانه تغییر انتظارات بازار از آینده فناوری
یکی از تحولات مهم در ساختار بنیادی بازار، کاهش نسبت قیمت به سود آیندهنگر نزدک ۱۰۰ به محدوده ۱۹.۰ برابر است. این نسبت در ژانویه به سطوح بالاتری رسیده بود، اما پس از اصلاح قیمتها حدود ۲۵ درصد کاهش یافته و به پایینترین محدوده خود از اکتبر ۲۰۲۲ رسیده است. برآوردهای منتشرشده از سوی Citadel Securities نیز نسبت قیمت به سود آیندهنگر این شاخص را در ۲ نوامبر ۲۰۲۶ حدود ۱۹.۱ برابر اعلام کردهاند؛ سطحی که نسبت به اوج ژانویه ۲۴ درصد کاهش داشته است.
این کاهش ارزشگذاری را نمیتوان بهتنهایی نشانه ارزان شدن قطعی سهام دانست، اما نشان میدهد فاصله میان قیمت بازار و انتظارات سودآوری شرکتها نسبت به ماههای ابتدایی سال کمتر شده است. به بیان دیگر، سرمایهگذاران برای خرید سهام فناوری دیگر حاضر نیستند همان ضرایب بالای قبلی را بپردازند و در ارزیابی پروژههای جدید، هزینه سرمایه، زمان بازگشت سرمایه و توانایی شرکتها در تبدیل سرمایهگذاریهای سنگین به سود واقعی اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
در این میان، هوش مصنوعی همچنان یکی از مهمترین عوامل حمایتکننده از ارزشگذاری بلندمدت شرکتهای فناوری محسوب میشود. توسعه مراکز داده، افزایش تقاضا برای تراشههای پردازشی، گسترش خدمات ابری و استفاده سازمانی از ابزارهای هوشمند، ظرفیت ایجاد جریان درآمدی جدید را برای بسیاری از شرکتها فراهم کرده است. بااینحال، سرمایهگذاری گسترده در این حوزه هنوز با پرسشهایی درباره سرعت تحقق درآمد، هزینه توسعه زیرساخت و میزان بازده اقتصادی پروژهها همراه است. بازار در ماههای گذشته بخشی از خوشبینی اولیه خود را تعدیل کرده و اکنون کیفیت درآمدها و بازده واقعی سرمایهگذاریها را با حساسیت بیشتری دنبال میکند.
بنابراین، کاهش نسبت قیمت به سود از یک سو فشار ناشی از انتظارات بیش از اندازه را محدود کرده و از سوی دیگر نشان میدهد بازار همچنان نسبت به پایداری رشد سودآوری شرکتها اطمینان کامل ندارد. این وضعیت میتواند زمینه را برای بازگشت تدریجی تقاضا در صورت انتشار گزارشهای مالی قدرتمند فراهم کند، اما در مقابل، هرگونه عقبماندگی سود شرکتها از انتظارات میتواند موج جدیدی از تعدیل ارزشگذاری را به دنبال داشته باشد.
خروج مدیرعامل انویدیا و شکنندگی انتظارات در زنجیره هوش مصنوعی
یکی از مهمترین محرکهای فشار فروش در معاملات اخیر، افزایش نگرانیها درباره تحولات مدیریتی و آینده شرکتهای کلیدی صنعت هوش مصنوعی بوده است. افت سهام انویدیا پس از انتشار خبر کنارهگیری مدیرعامل این شرکت، فضای معاملاتی سهام نیمهرساناها را تحت تأثیر قرار داد و نشان داد وابستگی بخش بزرگی از انتظارات بازار به عملکرد تعداد محدودی از شرکتهای بزرگ تا چه اندازه میتواند حساسیت شاخص را افزایش دهد. گزارشهای خبری روز جمعه نیز تأیید کردند که سهام فناوری و بهویژه شرکتهای نیمهرسانا از مهمترین عوامل فشار بر شاخصهای سهام آمریکا بودهاند.
اهمیت این موضوع صرفاً به تغییرات مدیریتی یک شرکت محدود نیست. انویدیا در زنجیره تأمین و توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی نقش مهمی دارد و سهام آن به یکی از معیارهای اصلی سنجش انتظارات سرمایهگذاران از این صنعت تبدیل شده است. در نتیجه، هر تحول غیرمنتظره در ساختار مدیریتی یا چشمانداز عملیاتی این شرکت میتواند بر ارزشگذاری سایر شرکتهای مرتبط، از تولیدکنندگان تراشه تا توسعهدهندگان مراکز داده، اثر بگذارد.
همزمان، انتظارات مربوط به سیاست پولی نیز همچنان یکی از متغیرهای اثرگذار بر بازار است. افزایش بازده اوراق خزانهداری و تقویت انتظارات نسبت به تداوم سیاست پولی انقباضی، جذابیت نسبی داراییهای بدون ریسک را افزایش میدهد. چنین وضعیتی معمولاً برای سهام رشدی حساسیت بیشتری ایجاد میکند؛ زیرا بخش مهمی از ارزش این شرکتها بر مبنای جریانهای نقدی پیشبینیشده در سالهای آینده محاسبه میشود. هرچه نرخ تنزیل افزایش یابد، ارزش فعلی این جریانهای نقدی کاهش پیدا میکند و در نتیجه، سهام دارای ضرایب ارزشگذاری بالا بیشتر در معرض اصلاح قرار میگیرند.
گزارشهای بازار در پایان هفته همچنین به افزایش بازده اوراق کوتاهمدت و تقویت ارزش دلار در پی نگرانیهای تورمی اشاره داشتند. از این منظر، فشار فعلی بر نزدک تنها حاصل تغییرات در صنعت فناوری نیست و مجموعهای از عوامل پولی، انتظارات تورمی و تحولات شرکتی در شکلگیری آن نقش داشتهاند.
تحلیل تکنیکال نزدک؛ غلبه ساختار نزولی بر نوسانات کوتاهمدت
از منظر تکنیکال، نمودار روزانه نزدک کامپوزیت در پایان معاملات ۱۳ نوامبر همچنان ساختاری نزولی دارد و مجموعهای از میانگینهای متحرک و اسیلاتورها بر تداوم فشار فروش دلالت میکنند. قرار گرفتن شاخص پایینتر از بخش عمده میانگینهای متحرک مهم، نشان میدهد رشدهای مقطعی روزهای اخیر هنوز نتوانستهاند ساختار اصلاحی بازار را تغییر دهند. برآیند دادههای تکنیکال نیز در وضعیت فروش قوی (Strong Sell) قرار گرفته است؛ هرچند برخی میانگینهای کوتاهمدت نشانههایی از تلاش قیمت برای تثبیت را منعکس میکنند.
در بررسی میانگینهای متحرک، قیمت با وجود قرار گرفتن اندکی بالاتر از میانگین پنجروزه در محدوده ۲۵,۰۸۸ واحد و میانگین ۵۰روزه در حوالی ۲۵,۰۸۶ واحد، همچنان پایینتر از میانگینهای ۱۰روزه، ۲۰روزه، ۱۰۰روزه و ۲۰۰روزه قرار دارد. فاصله قابلتوجه با میانگین ۲۰۰روزه که در محدوده ۲۶,۱۳۶ واحد قرار گرفته، اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا این میانگین در حال حاضر بالاتر از قیمت شاخص است و بهجای حمایت فعال، میتواند بهعنوان مقاومت دینامیک و مانعی برای بازگشت روند عمل کند. بنابراین، عبور از میانگینهای کوتاهمدت بهتنهایی برای تأیید تغییر روند کافی نخواهد بود و بازپسگیری سطوح بالاتر اهمیت تعیینکنندهای دارد.
این آرایش میانگینها نشاندهنده دو وضعیت متفاوت در نمودار است. از یک سو، قرار گرفتن قیمت در نزدیکی میانگینهای پنجروزه و ۵۰روزه بیانگر کاهش فاصله از برخی سطوح کوتاهمدت است؛ از سوی دیگر، قرار گرفتن میانگینهای میانمدت و بلندمدت بالاتر از قیمت، فشار عرضه در مسیر صعود را حفظ میکند. در چنین شرایطی، بازار ممکن است با نوسانات رفتوبرگشتی و تلاشهای مقطعی برای بازگشت مواجه شود، اما تا زمانی که میانگینهای مهم پس گرفته نشدهاند، این حرکات بیشتر ماهیت اصلاحی خواهند داشت.
واگرایی میان مومنتوم و قیمت؛ هنوز نشانه قطعی از بازگشت دیده نمیشود
شاخص قدرت نسبی یا RSI در دوره ۱۴روزه به عدد ۴۴.۹۸ رسیده است. این سطح نشان میدهد مومنتوم بازار به زیر محدوده تعادلی ۵۰ حرکت کرده، اما هنوز به محدوده اشباع فروش عمیق، یعنی حوالی ۳۰، نرسیده است. به همین دلیل، اگرچه برتری نسبی فروشندگان در نمودار روزانه مشهود است، فضای کافی برای ادامه فشار نزولی نیز همچنان وجود دارد. پایین بودن RSI از ۵۰ در کنار قرار گرفتن قیمت زیر میانگینهای اصلی، با ساختار فعلی بازار هماهنگی دارد.
در همین حال، شاخص MACD با مقدار منفی ۳۴.۹۴۵، تداوم غلبه مومنتوم نزولی را منعکس میکند. منفی بودن این شاخص نشان میدهد سرعت حرکت قیمت همچنان به نفع فروشندگان است و هنوز تغییر معناداری در جهت مومنتوم ثبت نشده است. شاخص استوکاستیک (STOCH) در سطح ۴۲.۸۲ و استوکاستیک RSI در محدوده ۳۵.۶۰ قرار دارند که هر دو سیگنال فروش ارائه میکنند. این مجموعه دادهها با وجود تفاوت در حساسیت هر اندیکاتور، در مجموع از ضعف تقاضای کوتاهمدت حکایت دارد.
شاخص Williams %R نیز در مقدار منفی ۶۴.۶۸ قرار گرفته و وضعیت فروش را تأیید میکند. نرخ تغییر قیمت یا ROC با مقدار منفی ۱.۳۳، همچنان جهت حرکت منفی بازار را نشان میدهد. در مقابل، شاخص ADX در سطح ۱۸.۳۳ قرار دارد که بیانگر محدود بودن قدرت روند است. این نکته از اهمیت ویژهای برخوردار است؛ زیرا نزولی بودن جهت حرکت الزاماً به معنای شکلگیری یک روند قدرتمند و یکطرفه نیست. در واقع، ADX پایینتر از محدوده ۲۵ نشان میدهد قدرت روند هنوز به سطح بالایی نرسیده و احتمال نوسانات متناوب در جریان اصلاح وجود دارد.
از سوی دیگر، میانگین دامنه واقعی یا ATR در دوره ۱۴روزه حدود ۱۵۶ واحد است. این عدد بیانگر آن است که نوسانات روزانه شاخص همچنان قابلتوجه است، اما در مقایسه با دورههای دارای جهش شدید نوسان، هنوز نشانهای از بیثباتی فوقالعاده در دامنه قیمت دیده نمیشود. ترکیب ATR با وضعیت RSI و MACD نشان میدهد که فشار فروش وجود دارد، اما برای ارزیابی شدت و پایداری آن باید رفتار قیمت در سطوح حمایتی نیز مورد توجه قرار گیرد.
حمایت ۲۵ هزار واحدی؛ مرز تعیینکننده میان تثبیت و ادامه اصلاح
در ساختار فعلی نمودار، محدوده ۲۵,۰۰۰ تا ۲۴,۸۰۰ واحد مهمترین ناحیه حمایتی کوتاهمدت محسوب میشود. این محدوده به دلیل نزدیکی به کفهای معاملاتی اخیر و تراکم سطوح محوری، از اهمیت تکنیکال برخوردار است. ثبت کف ۲۴,۸۷۲.۴۱ واحد در معاملات جمعه نیز نشان داد که فروشندگان در مقطعی توانستهاند شاخص را به زیر محدوده ۲۵ هزار واحد هدایت کنند، اما قیمت در پایان جلسه دوباره به بالای این سطح بازگشته است.
بازگشت به بالای ۲۵ هزار واحد میتواند نخستین نشانه از تلاش بازار برای تثبیت باشد، اما اعتبار این حرکت به دوام حضور خریداران و کاهش فشار عرضه بستگی دارد. در صورتی که شاخص بتواند این محدوده را حفظ کند، احتمال شکلگیری یک حرکت اصلاحی صعودی افزایش خواهد یافت. در مقابل، از دست رفتن پایدار حمایت ۲۵,۰۰۰ تا ۲۴,۸۰۰ واحد میتواند فضای بیشتری برای ادامه عقبنشینی ایجاد کند و نشان دهد تقاضای فعلی توان جذب عرضه را ندارد.
در سمت مقابل، محدوده ۲۵,۴۰۰ تا ۲۵,۵۰۰ واحد نخستین مقاومت مهم پیش روی شاخص است. سقف روزانه ۲۵,۴۲۳.۰۹ واحد و ناتوانی بازار در تثبیت بالاتر از این سطح، اهمیت مقاومت یادشده را افزایش میدهد. عبور از این محدوده میتواند نخستین نشانه بهبود شرایط کوتاهمدت باشد، اما برای تغییر ساختار کلی بازار کافی نیست. شاخص در ادامه باید بتواند مقاومتهای بالاتر و میانگینهای متحرک میانمدت را نیز پس بگیرد.
سطوح محوری روزانه نیز در حوالی ۲۵,۱۳۰ واحد متمرکز شدهاند. این تراکم از نظر تکنیکال اهمیت دارد؛ زیرا قیمت پایانی ۲۵,۱۳۶.۲۷ واحد تقریباً در مجاورت همین محدوده قرار گرفته است. قرار گرفتن قیمت نزدیک نقطه محوری نشان میدهد بازار در پایان معاملات به محدوده تعادلی کوتاهمدت نزدیک شده، اما هنوز نشانه روشنی از برتری خریداران یا فروشندگان در این ناحیه وجود ندارد. در نتیجه، واکنش شاخص به محدوده ۲۵,۱۳۰ واحد در کنار رفتار آن در حمایت ۲۵ هزار واحدی میتواند جهت حرکت بعدی را مشخصتر کند.
فاصله از سقف سالانه و تفاوت میان اصلاح کوتاهمدت و روند بلندمدت
نگاه به دامنه ۵۲ هفتهای شاخص، تصویر متفاوتی نسبت به نمودار روزانه ارائه میکند. نزدک کامپوزیت در این بازه بین ۲۰,۶۹۰.۲۵ واحد و ۲۷,۷۲۲.۷۵ واحد نوسان داشته است. قیمت پایانی روز جمعه حدود ۹.۳ درصد پایینتر از سقف این بازه قرار دارد، اما همچنان تقریباً ۶۳ درصد مسیر میان کف و سقف ۵۲ هفتهای را طی کرده است. بنابراین، توصیف موقعیت شاخص بهعنوان قرار گرفتن در نزدیکی کف دامنه سالانه چندان دقیق نیست؛ شاخص با وجود اصلاح از سقف، همچنان در بخش میانی متمایل به بالای این محدوده قرار دارد.
این تفاوت میان موقعیت سالانه و وضعیت روزانه اهمیت زیادی دارد. از دید کوتاهمدت، بیشتر اندیکاتورها و میانگینهای متحرک نشانههای نزولی دارند، اما از منظر عملکرد سالانه، شاخص همچنان بازدهی مثبت خود را حفظ کرده است. حتی بازدهی هفتگی ۲.۳ درصدی نیز نشان میدهد بازار در جریان اصلاح اخیر، دورههایی از بازگشت تقاضا را تجربه کرده است. به همین دلیل، نمیتوان تنها بر اساس سیگنالهای نزولی نمودار روزانه، از تغییر قطعی روند بلندمدت سخن گفت.
از سوی دیگر، قرار گرفتن میانگین ۲۰۰روزه در ۲۶,۱۳۶ واحد در دادههای تکنیکال ارائهشده، مانعی مهم بر سر راه بازگشت قیمت محسوب میشود. فاصله شاخص با این میانگین نشان میدهد بازار برای بازگشت به ساختار صعودی میانمدت به تقاضای قویتری نیاز دارد. در نتیجه، مقاومت ۲۵,۴۰۰ تا ۲۵,۵۰۰ واحد را باید نخستین مرحله از مسیر بازگشت دانست و محدوده ۲۶,۱۳۶ واحد را بهعنوان یکی از معیارهای مهم برای ارزیابی تغییر ساختار میانمدت زیر نظر گرفت.
جمعبندی؛ بازگشت نزدک به مسیر صعودی به عبور از مقاومتهای میانمدت وابسته است
مجموع تحولات بنیادی و تکنیکال نشان میدهد نزدک کامپوزیت در میانه یک دوره تعدیل انتظارات قرار گرفته است. از یک سو، رشد فروش و سودآوری شرکتهای بزرگ فناوری، توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی و کاهش نسبت قیمت به سود آیندهنگر میتوانند از ارزشگذاری بازار در افق بلندمدت حمایت کنند. از سوی دیگر، حساسیت سرمایهگذاران به هزینه سرمایه، تغییر انتظارات نسبت به سیاست پولی و نگرانی درباره بازده واقعی سرمایهگذاریهای هوش مصنوعی، همچنان مانع از بازگشت قدرتمند تقاضا شده است.
در بعد تکنیکال، سطح ۲۵,۰۰۰ واحد نخستین محدوده تعیینکننده برای حفظ ثبات شاخص محسوب میشود و شکست حمایت ۲۴,۸۰۰ واحد میتواند فشار فروش را تشدید کند. در سمت مقابل، عبور از مقاومت ۲۵,۴۰۰ تا ۲۵,۵۰۰ واحد نخستین نشانه بهبود شرایط کوتاهمدت خواهد بود. بااینحال، میانگین متحرک ۲۰۰روزه در محدوده ۲۶,۱۳۶ واحد همچنان یکی از موانع مهم بازگشت روند میانمدت است.
در مجموع، نزدک با وجود برخورداری از بازدهی مثبت سالانه، در نمودار روزانه با غلبه سیگنالهای نزولی مواجه است. کاهش ارزشگذاری شرکتهای فناوری، بهتنهایی برای آغاز یک موج صعودی جدید کافی نیست و پایداری رشد سودآوری، کاهش فشار ناشی از نرخهای بهره و بازگشت تقاضا به سهام بزرگ فناوری نیز اهمیت دارد. تا زمانی که شاخص نتواند مقاومتهای پیش رو را پس بگیرد، احتمال تداوم نوسانات اصلاحی و آزمون مجدد حمایتهای پایینتر همچنان مطرح خواهد بود. در مقابل، حفظ محدوده ۲۵ هزار واحد و بازپسگیری تدریجی میانگینهای متحرک میتواند زمینه تغییر تدریجی ساختار تکنیکال را فراهم کند.